Ünye fındık kabuğu ve Fatsa fındık kabuğu, ilin fındık kabuğu kıran fabrikalar açısından en yoğun olduğu hattı oluşturuyor (TÜİK 2024, Ünye'de yaklaşık 23,8 bin ton üretimle); liman bağlantısı kabuğun hızla dağılmasını sağlıyor. Altınordu fındık kabuğu il merkezinin ticaret ağırlığını taşıyor (TÜİK 2024, yaklaşık 22,4 bin ton); Perşembe'nin kıyı şeridi de tepeden tırnağa fındık bahçesiyle kaplı. Gölköy (TÜİK 2024, yaklaşık 15,9 bin ton), Gürgentepe ve Mesudiye kıyıdan yükselen iç kesimde yer alıyor; buralarda fındık kabuğu satan firmalar daha küçük ölçekte çalışıyor ve kabuk çoğu zaman kışlık soba yakıtına dönüyor. Kumru, Korgan, Akkuş, İkizce ve Çaybaşı'nda tesisler dağınık ve küçük; toplanan kabuk yine de bölgenin kışlık yakıt ihtiyacını besliyor. Aybastı, Çamaş, Çatalpınar, Gülyalı, Kabadüz, Kabataş ve Ulubey'in bahçeleri de aynı hattın parçası; fındık üretimi ilçeden ilçeye ölçek değiştirse de kabuk her yerde tanıdık bir kalem.
Ünye fındık kabuğu kıran fabrikalar ve çıkan kabuk
Ünye, Ordu'nun en çok fındık üreten ilçesi (TÜİK 2024, yaklaşık 23,8 bin ton); ilçedeki fındık kabuğu kıran fabrikalar bu yüzden yıl boyu iş başında, hasat biter bitmez avlularda kabuk yığınları oluşuyor. Liman kentine yakınlığı ürünün hızlı taşınmasını kolaylaştırıyor, kabuk da bu hareketliliğin doğal yan ürünü olarak birikiyor.
İlçe merkezinden kıyı köylerine uzanan hat boyunca kırma tesisleri sık aralıklarla dizili; her tesisin avlusunda kabuk için ayrı bir köşe var. Kurutma ve proses ısısı için tesis içinde yakılan kabuğun bir kısmı, kışın soba ve küçük kazan yakıtı olarak ilçe halkının da elinde kalıyor.
Nemli Karadeniz havası burada da kabuğun düşmanı; iyi kurutulmadan istiflenen kabuk küflenip yakıt değerini kaybediyor. Ünyeli üreticiler bu yüzden hasat sonrası kabuğu açık havada değil, rüzgarın geçtiği kapalı depolarda bekletmeyi tercih ediyor.
Fatsa fındık kabuğu kıran fabrikalar ve liman hattı
Fatsa, Ünye ile birlikte Ordu'nun fındık kabuğu kıran fabrikalar bakımından en yoğun olduğu ikinci ilçe; kıyı şeridindeki bahçelerden toplanan ürün burada kırılıp işleniyor. Liman bağlantısı kabuğun da hızla dağılmasını sağlıyor, tesisler arası nakliye kısa sürede tamamlanıyor.
İlçenin ovaya yakın düzlükleri fındık bahçesi için elverişli bir zemin sunuyor; bu yüzden Fatsa'da tesis yoğunluğu kıyı boyunca neredeyse kesintisiz sürüyor. Kabuk burada da kurutma kazanlarının ilk tercihi, ayrı bir yakıt aramaya gerek duyulmuyor.
Fatsa'nın ticaret geleneği fındıkla iç içe geçmiş durumda; kabuk alım-satımı da bu geleneğin bir parçası haline gelmiş. Kışın soba yakan haneler için kabuk, odun kadar tanıdık bir kalem.
Altınordu fındık kabuğu kıran fabrikalar ve il merkezi
Altınordu, Ordu il merkezini içine alan ilçe olarak fındık üretiminde de öne çıkıyor (TÜİK 2024, yaklaşık 22,4 bin ton); il merkezinin ticaret ağırlığı fındık kabuğu kıran fabrikalar için de bir avantaj, alım-satım ve nakliye burada daha kolay örgütleniyor.
Kent merkezine yakın mahallelerde bahçe ile şehir hayatı iç içe; kırma tesisleri hem eski hem yeni yerleşimlerin arasında dağınık halde bulunuyor. Kabuk bu karışık dokuda da düzenli bir şekilde toplanıp değerlendiriliyor.
Altınordu'nun yükseklerdeki mahalleleri kışı sahile göre daha soğuk geçiriyor; bu kesimlerde soba yakıtı olarak kabuğa talep, kıyıdaki tesis yoğunluğuyla buluşan bir denge oluşturuyor.
Gölköy: yayladan kışlık yakıta
Gölköy, Ordu'nun kıyıdan yükselen iç kesim ilçelerinden biri (TÜİK 2024, yaklaşık 15,9 bin ton); fındık burada da yetişiyor ama kıyı ilçelerine göre bahçeler daha dağınık ve tesisler daha küçük ölçekli.
Yüksek rakımı Gölköy'ün kışını sahile göre daha sert kılıyor; bu yüzden kabuk burada işleme tesisinin yanı sıra evlerin soba ve kazanında da aranan bir yakıt. Hayvancılığın da güçlü olduğu ilçede kabuk zaman zaman ahır tabanına serilen malzemelerden biri oluyor.
Gölköy'de toplanan kabuğun bir kısmı kıyıdaki daha büyük tesislere taşınıyor; ilçenin kendi ölçeği küçük kalsa da fındık üretimindeki payı ilin toplamında göz ardı edilemeyecek boyutta.
Kumru, Korgan ve Akkuş: iç kesimin küçük ölçekli hattı
Kumru, Korgan ve Akkuş, Ordu'nun kıyıdan içeri doğru sıralanan üç ilçesi; fındık burada da yetişiyor ama tesisler kıyı şeridine göre daha küçük ve daha seyrek. Toplanan kabuk yine de bölgenin kışlık yakıt ihtiyacının önemli bir bölümünü karşılıyor.
Akkuş'un ormanlık ve yüksek arazisi kışı diğer ikisine göre daha uzun kılıyor; bu ilçede kabuk odunla birlikte en çok başvurulan yakıtlardan biri. Kumru ve Korgan'da ise fındık bahçesi ile tarla tarımı yan yana duruyor, kabuk hasat sonrası küçük partiler halinde toplanıp değerlendiriliyor.
Üç ilçede de tesis sayısının azlığı, kabuğun büyük kısmının doğrudan hane içinde tüketilmesine yol açıyor; ticari ölçekte kabuk tedariki daha çok kıyıdaki büyük merkezler üzerinden yürüyor.
Perşembe: kıyı boyunca fındık bahçesi
Perşembe, Ordu kıyı şeridinin fındıkla en yoğun kaplı ilçelerinden biri; burnu ve sahil yolu boyunca bahçeler neredeyse aralıksız devam ediyor. Hasat mevsiminde kırılan fındığın kabuğu da bu yoğunlukla orantılı biçimde birikiyor.
İlçedeki kırma tesisleri kabuğu çoğunlukla kendi kurutma ve proses ısısı için kullanıyor; artan kısım ise kışın soba ve küçük kazan yakıtı olarak ilçe halkının elinde kalıyor.
Perşembe'nin turizmle de anılan kıyı kimliği, yazın bahçe işlerinin yerini kısmen tatilci hareketliliğine bırakmasına yol açsa da hasat dönemi geldiğinde fındık yine ilçenin gündemine oturuyor.
İkizce ve Çaybaşı: dağınık küçük tesisler
İkizce ve Çaybaşı, Ordu'nun nüfusça daha küçük iki ilçesi; fındık üretimi burada da sürüyor ama tesisler dağınık ve ölçek küçük kalıyor. Kabuk yine de her iki ilçede kışlık yakıt ihtiyacının önemli bir kısmını karşılıyor.
Çaybaşı'nın dere vadisine yayılan bahçeleri, İkizce'nin ise daha yüksek ve dağınık arazisi, iki ilçenin fındık üretim düzenini birbirinden ayırıyor. Ortak nokta, kabuğun büyük tesislere değil ilçe içindeki küçük soba ve kazanlara gitmesi.
Bu iki ilçede toplanan kabuğun bir kısmı zaman zaman komşu Fatsa ve Ünye'deki tesislere de taşınıyor; küçük ölçek, kabuğun yerel dışına çıkmasını engellemiyor.
